Co, jeśli nie paleta euro?

mip_1_66.jpg
Open access no. 1/2019

Wzrostu znaczenia logistyki w całości obrotu gospodarczego nikt dzisiaj nie ośmieli się kwestionować. Optymalizacja kosztów przez outsourcing produkcji i usług, rozwój metod produkcji modułowej, gdzie produkt finalny powstaje z modułów dostarczonych przez producentów-poddostawców danych rodzajów modułów, zbudowanych z kolei z dostarczonych im prostszych komponentów, poskutkowała potężnym rozwojem powiązań kooperacyjnych i łańcuchów dostaw.

Ciągła dążność do „wyszczuplania” produkcji poprzez twarde egzekwowanie i realizowanie dostaw „just in time” spowodowała redukcję zasobów magazynowych u producentów dóbr i przez to ogromny rozwój sektora logistyki i składowania produktów. Na ten dynamiczny rozwój wpływa także sytuacja w branży rolno-spożywczej, gdzie konieczność wydłużenia okresu magazynowania produktów i płodów rolnych oraz utrzymania ciągłości dostaw i sprzedaży przez niemal cały rok oraz ekspansja eksportowa w ostatnich latach wymuszają zwiększenie zdolności magazynowania i transportu. Produkty i półwyroby są nieraz przemieszczane na długim dystansie, aby po przejściu różnych etapów produkcji, uszlachetniania, dystrybucji dotrzeć do klienta. Pomiędzy tymi etapami mają one za sobą wiele pokonanych kilometrów w transportowaniu, liczne przeładunki, przechowywanie w magazynach oraz manipulacje w produkcji i składowaniu.

Niezwykle ważne przy tym jest, aby towar w trakcie tych procesów i zabiegów nie tracił swych właściwości, nie ulegał uszkodzeniom. Bardzo istotne jest także takie przysposobienie ładunków danych wyrobów, aby można było poddać je usprawnieniom i automatyzacji przy ich przemieszczaniu oraz oszczędzać powierzchnię w środkach transportu i miejscach przechowywania poprzez zastosowanie optymalnych opakowań. Ważna jest również możliwość lub konieczność usystematyzowania ilościowego lub wagowego partii towaru. Istotnymi elementami wspomagającymi i często w ogóle umożliwiającymi realizację tych celów są różnego rodzaju nośniki, pojemniki i oprzyrządowania transportowe. Podstawowym nośnikiem transportowym są różnego rodzaju palety, których zastosowanie, co prawda, usprawnia przemieszczanie większej ilości towaru oraz magazynowanie, oddzielając towar od podłoża, w wielu jednak przypadkach nie jest rozwiązaniem optymalnym, a dla pewnych grup towarów użycie jej jest zgoła wykluczone. Szczególnie tam, gdzie brak jest regałów do magazynowania, a ze względu na brak miejsca występuje konieczność tzw. sztaplowania, użycie palet płaskich staje się problematyczne. Podobnie ma się rzecz w sytuacji potrzeby transportowania mniejszych niż cysternowe ilości agresywnych płynów.

Co zatem mamy innego w rozwiązaniu alternatywnym do europalety? Jakie uwarunkowania musimy wziąć pod uwagę, aby dobrać właściwe oprzyrządowanie transportowe pod względem rodzaju konstrukcji i materiału, z którego powinno być wykonane?

Podstawowymi nośnikami, które standardowo stoją do dyspozycji manipulujących produktami poza paletami są skrzyniopalety. Rynek oferuje je w różnych wykonaniach, w formie konstrukcji stałej (sztywnej) lub składanej. Z punktu widzenia użytkownika, przy wyborze nośnika, istotne są następujące parametry:

  • trwałość,
  • gabaryt,
  • możliwość prostego oraz szybkiego oczyszczania z pozostałości,
  • możliwość dogodnego wentylowania ładunku,
  • waga,
  • odporność na wilgoć i intensywność jej wchłaniania,
  • odporność na czynniki atmosferyczne (zmienna temperatura i wielkość jej amplitudy, operacja słoneczna, w tym UV, śnieg i deszcz – łatwość usuwania pozostałości itp.),
  • odporność na procesy biologiczne typu gnicie, pleś­nienie, penetrację przez owady,
  • odporność w kontakcie z chemikaliami,
  • możliwość dokonywania napraw po uszkodzeniach,
  • przysposobienie do zastosowania urządzeń transportowych (wózki widłowe, podnoszenie od góry np. suwnicami itp.),
  • nośność – ważne przy tzw. sztaplowaniu,
  • zgodność ze standardami i dopuszczenia do transportu w regionach realizowania procesów logistycznych,
  • przyjazność dla środowiska, możliwość utylizacji zużytych skrzyniopalet w całości lub w części w ramach recyklingu,
  • cena.

Do dokonania właściwego wyboru odpowiedniego rodzaju lub typu podstawą jest wiedza, z czego mogą być wykonane i jakie są optymalne cechy materiału skrzyniopalety w odniesieniu do rodzaju produktów, poddanych procesom logistycznym. Materiał użyty w konstrukcji skrzyniopalety decyduje w większości o wyżej wymienionych właściwościach. Rodzaj użytego materiału determinuje również możliwość wykonania skrzyniopalety o w miarę łatwej i taniej konstrukcji indywidualnej, np. o nietypowych gabarytach.

Skrzyniopalety plastikowe

Wykonane są opcjonalnie z dwóch zasadniczych rodzajów materiałów:

  • HDPE (polietylenu o wysokiej gęstości). Nośniki z tego materiału są odporne na działanie wody, roztworu soli, ługów, alkoholi i benzyny. Nie są natomiast odporne na działanie substancji silnie utleniających, jak np. kwas siarkowy i azotowy oraz niektóre środki czyszczące. Nie emitują zapachów, są obojętne dla środowiska i względnie odporne na niskie temperatury. Wykazują dobre właściwości mechaniczne, w tym dobrą twardość i odporność na uderzenia.
  • PP (polipropylen). Nośniki wykonane z tego materiału wykazują bardzo dobrą odporność na działanie wcześniej wymienionych chemikaliów. Są znacznie odporniejsze na działanie kwasów silnie utleniających. Znacznie gorzej znoszą niskie temperatury (poniżej 0°C), za to lepiej wyższe temperatury. Gorsza jest ich sztywność i twardość.

Generalnie należy podkreślić, iż nośniki, w tym przede wszystkim skrzyniopalety z tworzyw sztucznych, oprócz własności wymienionych powyżej, charakteryzują się również:

  • pełną stabilnością kształtu i gabarytu oraz odpornością na czynniki atmosferyczne w zakresie temperatur otoczenia odpowiadającym strefie klimatu umiarkowanego, stabilność jednostek opakowania przy użyciu tego rozwiązania w zautomatyzowanych lub półzautomatyzowanych centrach logistycznych,
  • łatwością magazynowania towarów „w górę” przy zastosowaniu tzw. sztaplowania, po uprzednim uwzględnieniu parametrów nośności oraz ciężaru towarów,
  • łatwością przystosowania jednostki do transportu różnorakich produktów po wcześniejszym użyciu (np. przez mycie i dezynfekcję), również często bez konieczności ich dodatkowego, osobnego opakowywania,
  • trwałością – skrzyniopalety z plastiku przy braku uszkodzeń mechanicznych mogą służyć nawet 20 lat i więcej,
  • możliwością pełnej utylizacji całych jednostek, jak i tylko fragmentów w ramach pełnego recyklingu,
  • powszechną akceptacją na całym rynku światowym,
  • całkowitą odpornością na czynniki biologiczne, typu gnicie i pleśnienie oraz ataki owadów i gryzoni,
  • świetnym dopasowaniem do wymagań BHP, znaczną redukcją ryzyka zadrapań i skaleczeń w trakcie manipulowania tymi jednostkami przez ludzi,
  • możliwością dokonywania, przy ich zastosowaniu, tzw. mokrych wyładunków, polegających na całkowitym zanurzeniu ładunku wraz z paletą w wodzie, a po uniesieniu się towaru do powierzchni lustra wody mechanicznym odtransportowaniu go do dalszych procesów i wynurzeniu nośnika bez jakichkolwiek zmian w jego własnościach,
  • pełną wymiennością odpowiednich kształtów i typów skrzyniopalet z materiałów plastikowych z innymi operatorami.

W pewnych sektorach gospodarki, szczególnie w gałęziach rolno-spożywczych, podkreślane są mankamenty stosowania nośników z tworzyw sztucznych, w tym:

  • gorsze wentylowanie się produktów niż w jednostkach drewnianych i przez to dużo mniejsza odporność przechowywanych w nich dóbr na degradację biologiczną – właściwość istotna przy przechowywaniu płodów rolnych,
  • brak możliwości dokonywania szybkich napraw przy uszkodzeniach mechanicznych powstałych w transporcie i manipulacjach (wyłamany lub zdeformowany fragment konstrukcji plastikowej jest bardzo trudny do złożenia z powrotem w jedną całość lub do wyprostowania),
  • stosunkowo wysoka cena nabycia, w porównaniu ze skrzyniopaletami z innych materiałów,
  • brak zdolności wchłaniania wilgoci, łatwość skraplania się pary na konstrukcji plastikowej skrzyniopalety.

Skrzyniopalety drewniane

Mimo powolnego procesu stopniowego wypierania drewna jako materiału, głównie z powodu braku niektórych istotnych właściwości, które mają palety plastikowe (brak długotrwałej odporności na czynniki atmosferyczne, na gnicie i sinienie, mniejsza sztywność, brak możliwości czyszczenia poprzez mycie, wysoka nasiąkliwość i zmiana gabarytów pod jej wpływem, rozsychanie się materiału w atmosferze gorącej i suchej, generowanie zanieczyszczeń wskutek odpadania fragmentów w postaci drzazg, listew, trocin itd.), popularność konstrukcji drewnianych jest nadal duża. Spowodowane to jest powszechną dostępnością drewna jako wsadu do ich produkcji, prostotą wykonania i niskimi kosztami obróbki drewna, względnie dużą łatwością wykonywania napraw, realizowanych nierzadko przez niewyspecjalizowanych użytkowników. Skrzyniopalety ­drewniane poprzez wysoką nasiąkliwość, która jest w pewnych aplikacjach poważnym mankamentem, są niezastąpione, gdyż w naturalny sposób regulują wilgotność i temperaturę wewnątrz przestrzeni zajmowanej przez nie i magazynowany w nich towar. Również sam towar w skrzyniopalecie drewnianej schładza się w magazynie łagodniej, stopniowo od zewnątrz do środka. W celu przedłużenia żywotności nośników transportowych z drewna stosuje się impregnację środkami mającymi odpowiednie atesty higieniczne.

Dlatego, szczególnie w rolnictwie, powszechność stosowania jednostek drewnianych jest nadal duża.

Skrzyniopalety metalowe

Podstawową cechą tych jednostek jest ich trwałość, sztywność i odporność na deformacje, spowodowane zewnętrznymi uderzeniami. Mankamentem jest przede wszystkim ciężar i względnie wysoki koszt. Uszkodzone dość często muszą być złomowane z uwagi na wysoki koszt napraw i konieczność zaangażowania drogiego, wysoko wykwalifikowanego personelu (spawacze, operatorzy palników, ślusarze). Mimo to powszechność ich stosowania, szczególnie w branżach produkcji metalowej, w przemyśle samochodowym, w transporcie i magazynowaniu takich wyrobów i konstrukcji jest nadal powszechna. Nadal niezastąpioną skrzyniopaletą jest paleta siatkowa wg normy kolejowej UIC 435/3, znana także pod niemiecką nazwą „Gitterbox”. Rozpowszechnionych jest także wiele rozwiązań skrzyniopalet metalowych według wzorów i norm zakładowych ich użytkowników.

We wszystkich wykonaniach skrzyniopalet i innych nośników z wymienionych materiałów występują rozliczne modyfikacje ułatwiające załadunek i rozładunek, zabezpieczające je przed kradzieżą, umożliwiające transportowanie w jednej jednostce kilku rodzajów wyrobów, bez ryzyka ich przemieszania. Konstruktorzy skrzyniopalet, szczególnie plastikowych, wprowadzają dodatkowe pokrywy, zasuwy, przegrody, wkomponowują dodatkowe zbiorniki w konstrukcję zasadniczą nośnika. Stosowane są również profilowania wzmacniające ścianki, aby uzyskać dodatkową sztywność i wytrzymałość przy możliwie podobnej masie.

Skrzyniopalety w wykonaniu kombinowanym z różnych materiałów

Stosuje się wiele rozwiązań w tej grupie. Należy w tym miejscu jednak zwrócić uwagę na ważną i często używaną grupę skrzyniopalet, służących do transportu i magazynowania płynów agresywnych i niebezpiecznych, wykonanych wg standardu IBC. Występuje tutaj interesująca kombinacja zastosowanych materiałów, z których wykonane są istotne funkcyjnie elementy nośnika, optymalnie realizujące zadania: podstawa z twardego tworzywa HDPE (sztywność, trwałość, satysfakcjonująca odporność na uderzenia), zbiornik z plastiku PP, którego głównym zadaniem jest odporność chemiczna na oddziaływanie transportowanego medium i obudowa metalowa zabezpieczająca wrażliwy zbiornik przed uszkodzeniem, np. po wywróceniu.

W jakim kierunku zmierza rozwój skrzyniopalet nośników specjalizowanych?

Wszyscy znaczący producenci seryjnych nośników specjalizowanych starają się redukować jego ciężar przy utrzymaniu lub wzmocnieniu jego wytrzymałości i sztywności. Usiłuje się również zoptymalizować kubaturę, dopasowując gabaryt, pocieniając ścianki, przy jednoczesnym ich żebrowaniu, tak aby maksymalnie wypełnić przestrzeń ładunkową środków transportu. Jednocześnie tam, gdzie to możliwe, próbuje się proponować warianty rozbieranych lub składanych skrzyniopalet, aby zredukować koszty transportów powrotnych. Najwięcej ciekawych nowych rozwiązań obserwujemy w jednostkach z tworzyw sztucznych. Burzliwie rozwija się sektor budowy nośników do transportu wewnątrzzakładowego i na linie montażowe. Próbuje się budować skrzyniopalety i specjalne ramy transportowe do ładunków o niewygodnych gabarytach (długie–wąskie, wysokie–wąskie itp.) oraz do przedmiotów ponadgabarytowych oraz bardzo ciężkich.


 

Interesujący jest trend, zgodny z tendencjami ekologicznymi budowy skrzyniopalet i skrzyń z odpadów drzewnych prasowanych na gorąco. Można za pomocą tłoczenia, po uprzednim przygotowaniu odpowiednich matryc niemal idealnie dopasować kształt ich wnętrza do gabarytów i kształtu przewożonego produktu, jednocześnie redukując objętość całości (nikła przestrzeń wewnątrz skrzyni) oraz eliminując przemieszczanie się produktu wewnątrz opakowania. Jest to bardzo przyszłościowy rodzaj nośników, mający jednak wadę w postaci wysokich kosztów przygotowania form i matryc do tłoczenia ścian z pulpy z wiórów drzewnych.

Mimo ciągłych prac nad standaryzowaniem nośników transportu bardzo dobrze ma się sektor producentów skrzyń, konstrukcji nośnych do transportu, głównie z drewna i jego pochodnych do magazynowania i transportowania produkowanych konstrukcji wielkich, ponadgabarytowych, o całkowicie nieregularnych kształtach. Najczęstszą metodą przygotowania i wykonywania nośników z tej grupy jest przekazywanie dokumentacji technicznej produktu do wyspecjalizowanego ­podwykonawcy, który na jej podstawie projektuje, wycenia i wykonuje specjalizowaną skrzyniopaletę.

Jak widać możliwości zastosowania alternatywnych rozwiązań do palet jest wiele. Sztuką jest optymalne dobranie do swojej specyfiki wyrobów, transportu i rozwiązań logistycznych, towarzyszących przemieszczaniu tych wyrobów aż do stacji finalnej – klienta, odpowiedniego nośnika wykonanego z optymalnych w stosunku do tej specyfiki materiałów.

Footnotes / Bibliography / Legal basis
  1. H.-Chr. Pfohl, Logistiksysteme, Springer Verlag, Berlin–Heidelberg 2010.
  2. R. Kestel, Variantenvielfalt und Logistiksysteme: Ursachen, Auswirkungen, Lösungen, Deutscher Universitäts Verlag, Wiesbaden 1995.
Favorites Print

Also check

Open access On-line only no. 1/2019

Komfort(owy) wynajem powierzchni w SEGRO Logistics Park Stryków

Komfort-SEGRO-Logistics-Park-Stryków.jpg

SEGRO, wiodący właściciel, zarządca i deweloper nowoczesnych powierzchni magazynowych i produkcyjnych, zakończył budowę obiektu dla firmy Komfort, największej polskiej sieci z materiałami do aranżacji podłóg. Nowy projekt deweloperski, liczący 15 500 m2, powstał w zaledwie trzy i pół miesiąca na terenie SEGRO Logistics Park Stryków. W transakcji pośredniczyła agencja AXI IMMO.

Read more
Open access On-line only no. 1/2019

Ruszyła rozbudowa Goodman Poznań Airport Logistics Centre – Lina Medical pierwszym klientem

Goodman Airport Poznan Logistics Centre_02.jpg

Duńska firma LiNA Medical, specjalistyczny producent rozwiązań dla elektrochirurgii i chirurgii laparoskopowej, rozszerzy działalność w Goodman Poznań IV Airport Logistics Centre, zajmując dodatkowe 6 400 mkw. powierzchni w nowej części parku, której budowa niedawno ruszyła.

Read more
Open access Promotional no. 1/2019

Automatyzacja procesów w logistyce przyszłością dla branży

mip_1_90.jpg

Automatyzacja procesów w obszarze szeroko rozumianej logistyki coraz częściej staje się tematem sympozjów, spotkań, rozważań i dyskusji. Tym większego znaczenia nabiera w czasach obecnych, kiedy nader często stykamy się z ograniczeniami zarówno w zakresie posiadanych zasobów, jak też i ich efektywności operacyjnej.

Read more

Current issue

Go to

Partners

Advertisement